Joannes Gerardus Alphonsus Maria Dirks
1903-1945
Oorlogsslachtoffer
Is 41 jaar geworden
Geboren op 22-12-1903 in Amsterdam
Overleden op 05-02-1945 in Amersfoort
Afbeeldingen
Afbeelding toevoegen?
Klik hierBijdragen
De volgende bijdragen zijn door bezoekers toegevoegd:
Aanloop naar de executie van Joannes Dirks
Joannes Gerardus Alphonsus Maria Dirks, geboren in Amsterdam op 22 december 1903. Hij woonde in Amsterdam en was onderwijzer in het BLO. Hij geldt als verzetsstrijder die onder meer betrokken was bij de verspreiding van verboden lectuur. Op 30 december 1944 wordt hij gearresteerd omdat hij onder dreiging van een pistool een brood probeert te stelen uit een bakkerswinkel aan de Ferdinand Bolstraat. Bij deze ‘overval’ lost hij zelfs een schot. Na een verblijf op het politiebureau aan de Stadhouderskade wordt hij overgebracht naar de gevangenis van de Sicherheitsdienst aan de Weteringschans. Vanuit zijn cel schrijft Dirks een briefje waarin hij te kennen geeft dat hij wat spullen nodig heeft: tandpasta, een geel kammetje, een borstrok en sportkousen. Verder geeft hij instructies om de bederfelijke levensmiddelen (brood, kaas, zuurkool) op te eten, een paar rekeningen te betalen en nog zo wat klusjes af te handelen. Aan het eind van het briefje vraagt hij of een zekere Neumann iets voor hem kan doen. ‘Ik ben in handen van de Sicherheitsdienst. Mijn geval is ernstig.’
Op 5 februari 1945 wordt hij samen met 19 andere mannen aan de Barchman Wuytierslaan in Amersfoort geëxecuteerd als vergelding voor de dood van 3 Duitse militairen die waren omgekomen bij een sabotageactie van het verzet. De familie kreeg dit pas zeven maanden na zijn arrestatie te horen. Zij troost zich met de gedachte dat hij in het geloof is gestorven.
Op het bidprentje dat bij de rouwdienst is uitgereikt, staat een beschrijving van de uren die aan de executie waren voorafgegaan: via klopsignalen had Joannes nog absolutie verkregen van een priester die in een cel tegenover hem gevangen zat. ‘Daarop begon de rit en de gedwongen marsch naar de onbekende stad, alwaar een nieuwe beproeving hem wachtte. Twee uur stond hij voor de noodlottige muur. Toen klonk het commando: ‘In de houding!’ Een kwartier later vielen de schoten.’ Of er ook een bron is die deze weergave van het verloop van de executie ondersteunt, is niet duidelijk. Duidelijk is wel dat dit relaas niet overeen komt met getuigenverklaringen die spreken van een chaotische moordpartij met veel geschreeuw en paniek. In elk geval geen ‘ordelijk’ uitgevoerde fusillade.
Geplaatst door Roel Pauw op 04 december 2025


