Het dubbele graf van het gezin van juwelier Joël Schaap op de Joodse begraafplaats in Wassenaar maakt deel uit van een groepje van 7 graven. In deze 7 graven zijn 9 mensen ter ruste gelegd die in de dagen 13, 14 en 15 mei 1940 tot een finale conclusie kwamen.

Gezin Schaap

Hanny Schaap rust bij haar moeder Helena in een graf. In het graf ernaast rust Max Schaap, bij zijn vader Joël. Zij vieren gingen samen heen, in de nacht van 13 op 14 mei 1940, nadat de regering was vertrokken uit de residentie, en nadat de koningin haar werkpaleis op het Noordeinde had verlaten.

Joël Schaap's juwelierszaak op het Noordeinde in Den Haag zou worden voortgezet, tijdens en na de oorlog. Zijn naam is nog altijd deel van de firma-naam van juweliersketen 'Schaap en Citroen'. Had Joël Schaap als juwelier misschien meer internationale contacten dan de meeste mensen destijds, en was hij daardoor misschien al meer direct geconfronteerd geweest met wat er gaande was?
Hoe het ook zij, Joël Schaap ervoer, in die dagen van de Duitse invasie in Nederland, de ontwikkelingen, de implicaties en het perspectief als onvereenigbaar met verder leven.

Familie: echtpaar De Vries en gezin Velleman

Naast het graf van het gezin Schaap ligt het graf van Herman de Vries. Herman was commies, bij het hoofdbestuur der Posterijen, Telegrafie en Telefonie.

En naast de graven van het echtpaar De Vries liggen de drie graven van het gezin van Reintje Velleman-Anholt, de zuster van Rozetta. Hier rusten Reintje, haar man Benjamin Velleman en hun zoon Ruben.

Rozetta, Herman, Reintje, Benjamin en Ruben zetten op 15 mei 1940 hun laatste stap, vanuit het tijdelijke in het eeuwige.

Wellicht, door de hoge positie van Herman de Vries bij de P.T.T, hadden hij en zijn naasten meer zicht op, en besef van, wat er komen ging.

Drie beambten.

De 7 graven liggen op een lijn die symbolisch is voor een 'tot hier en niet verder'. Een lijn die ervaren en gemarkeerd werd door de mensen die hier begraven liggen.

Maar daarmee is het hele verhaal van deze graven nog niet verteld.

Want voor elk van deze graven geldt dat de aangifte van overlijden werd gedaan door een beambte van de Nederlands Israëlitische Gemeente. Drie beambten, voor elke familie één: Alexander Lens, Aäron van Leeuwen en Barend Polak.

En voor elk van hen geldt dat zij in de loop van de drie jaar die volgden vanuit Den Haag werden gedeporteerd naar een vernietigingskamp, Auschwitz of Sobibor, waar zij in 1943 werden omgebracht. En hun familieleden kwamen op eenzelfde manier aan een einde. Deze mensen hebben geen van allen een eigen graf.

Maar hun verhalen zijn verbonden met deze hechte groep van 7 oorlogsgraven op de Joodse begraafplaats in Wassenaar.