Veel verhalen over oorlogsslachtoffers bevatten onduidelijkheden. Soms zijn de
getuigenissen tegenstrijdig. Dat is begrijpelijk. De Tweede Wereldoorlog is al lang geleden. Mensen zijn dingen vergeten en archieven geven niet altijd eenduidige informatie.

In het geval van Arie Braak zijn de verhalen wel erg tegenstrijdig. Hij is in de oorlog in
Duitsland omgekomen, zo veel is duidelijk. Maar waar, wanneer, hoe en waarom, daarover
verschillen de meningen.

“Ik heb mijn moeder (een zus van Arie Braak) wel gevraagd hoe het met hem zat”, vertelt
Rob Komen. “Een duidelijk antwoord kwam er nooit. Er werd niet over oom Arie gepraat.
Thuis niet en bij de familie ook niet. Ik had wel zijn schilderspullen en ik heb thuis een
stilleven van hem aan de muur hangen. Wat hij precies met dat schilderstalent heeft gedaan, dat weet ik niet, maar dat hij talent had, is onmiskenbaar. Een bezoek aan Ereveld Loenen, waar oom Arie begraven ligt, bracht me ertoe mij in hem te verdiepen.” 

Rob ging daar al snel in samenwerken met zijn schoonzoon, Sander Mensink, die beroepsmatig ervaring heeft met het onderzoeken van archieven. “In de familie werd het verhaal verteld dat Arie midden in de oorlog naar Duitsland zou zijn gegaan om te schilderen en dat hij ergens in Duitsland zou zijn doodgeschoten. Dat verhaal is sowieso vreemd, want Arie stond bekend als anti-Duits. En het klopt niet. Een neef van mij, ook een oomzegger van Arie heeft in die periode een dagboek bijgehouden. Daarin staat dat
oom Arie nog op 2 januari 1945 op visite is geweest. ”

Het archief van de Oorlogsgravenstichting vermeldt dat Arie op 5 januari 1945 bij een razzia in Alkmaar zou zijn opgepakt en zou zijn afgevoerd naar Duitsland voor de Arbeitseinsatz (zeg maar als dwangarbeider). Hij is op 21 april 1945 door een Russische soldaat doodgeschoten.

Zijn ontzielde lichaam werd gevonden in een massagraf in Ragow, 90 kilometer onder Berlijn. Onbekend is of hij in Ragow is doodgeschoten en of hij daar te werk was gesteld. Er is een bron, die meldt dat Arie te werk was gesteld bij een boer en dat hij ook gedwongen was om als kanonnier te werken. Dat zou kunnen verklaren, waarom die Rus hem als een vijand zag.”

Arie Braak (geboren op 5 januari 1915) kwam uit een boerengezin. Thuis hadden ze het niet rijk. De kinderen gingen zo ongeveer na de lagere school aan het werk. Doorleren was er niet bij. Daar was geen geld voor. Verder weten we over de jeugd van Arie maar heel weinig. We weten wel dat hij schilderstalent had. Er is dat schilderij dat bij Rob Komen is en de spullen waarmee hij schilderde, waren behoorlijk professioneel.

Vaak kregen nabestaanden er pas veel later bericht van als een geliefde in de oorlog was
omgekomen. In de verwarring van de laatste periode van de oorlog en de eerste periode
daarna is dat ook wel voorstelbaar. Pas in 1947 kreeg de familie Braak zekerheid omtrent het lot van Arie. De familie ontving spullen (onder meer een portefeuille), die hem hadden toebehoord. Waarschijnlijk was hij aan de hand van die spullen geïdentificeerd.
Arie Braak heeft uiteindelijk in 1951 zijn laatste rustplaats gevonden in het Ereveld in Loenen.

Sander Mensink vertelt: “In 1947 heeft de zus van Arie gevraagd of er naar Arie kon worden gezocht. Hij gold op dat moment nog als vermist. Die zaak is pas in 1947 opgepakt. Er is toen een ambtenaar bij twee zussen van Arie geweest. Zij hebben destijds een verklaring onder ede afgelegd en daar komt weer een ander verhaal uit. Er was een (verloren gegane) brief, waarin Arie zijn familie vraagt het hem niet te kwalijk te nemen dat hij naar Duitsland ging.” Hij zou dat hebben gedaan omdat hij dit als enige uitweg zag. Waarom dat zo was, we weten het niet. Waarom er later een ander verhaal in de familie rondging, weten we ook niet. Mogelijk lag er een taboe op als iemand zich meldde voor de Arbeitseinsatz. Oom Arie is in Nederland begraven. In Ereveld Loenen. Daar heeft de familie toestemming voor gegeven – dat kan niet anders - maar de uitnodiging om de herbegrafenis bij te wonen, lieten ze aan zich voorbijgaan. Dat er bij oom Arie sprake zou zijn van welke pro-Duitse gezindte, dat kan ook niet. Daar werd voor een herbegrafenis onderzoek naar gedaan.”

Arie Braak is een oorlogsslachtoffer. Hij heeft nooit de kans gekregen om zijn dromen waar te maken, wat die dromen ook waren. Een gewoon mens, vermalen door de geschiedenis. Iemand, die het verdient te worden herdacht. Om de doodeenvoudige reden dat hij een mens was.