Een lieve, rustige jongen, die graag aan figuurzagen deed en dat goed kon. Kees (Cornelis Zaal) was de oudste van een katholiek arbeidersgezin uit Vinkeveen, geboren op 10 januari 1917. Zijn jongste broertje werd op 5 maart 1941 geboren. Kees heeft hem nooit gezien. Hij was toen al te ziek. In de meidagen van 1940 was hij ernstig gewond geraakt nabij Apeldoorn. Hij werd krijgsgevangene gemaakt en naar Emmerich (Duitsland) overgebracht. Pas na enkele weken hoorden zijn ouders van zijn lot en pas op 10 juni werd hij overgebracht naar het hospitaal in Arnhem. Aan die verwondingen zou hij uiteindelijk op 15 mei 1941 overlijden.

Zijn broer Dirk en zijn zus Annie kunnen nog volop over hem en over de gebeurtenissen tijdens de oorlog vertellen. Ze zijn hoogbejaard, maar weten het nog als de dag van gisteren.

Als dienstplichtig militair was Kees Zaal ingedeeld bij de cavalerie. ’s Morgens vroeg, voordat de kapitein zijn paard zou bestijgen, reed Kees een half uur met dat dier rond. Hij zat niet tegen zijn zin in dienst. Natuurlijk, er waren spanningen in de wereld, maar het is voorstelbaar dat hij dacht dat het voor Nederland zo’n vaart niet zou lopen. Hij had verkering met een lief meisje uit Barneveld. Jo was protestants maar dat deerde hem niet net zo min als zijn katholieke geloof haar deerde. Hij werd daar in de familie goed geaccepteerd. Hij had reden om de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien.

Toen werd het 10 mei 1940. Horden Duitse militairen vielen Nederland aan. Ook nabij Apeldoorn werd zwaar gevochten. Kees vocht daar ook. Bij die gevechten werd hij getroffen door een dumdumkogel. Zo’n kogel richt veel meer verwondingen aan dan een ‘normale’ kogel. De originele dumdumkogel was al in 1899 in de ban gedaan, maar partijen die oorlog willen voeren zullen altijd de randen van de wet en de afspraken opzoeken om hun oorlog te winnen. Kees was in een van zijn bovenarmen geraakt. Daar was heel veel schade aangericht. Het beste zou zijn geweest als de arm was geamputeerd, maar dat kon niet. Hij was nog steeds een jonge vent maar nu wel eentje met een handicap. Hij had altijd pijn. In zijn laatste levensjaar mocht hij soms thuis komen, maar al gauw speelden zijn verwondingen op en hij bleef onder behandeling. “Maar als hij thuis mij zag”, vertelt zijn zus Annie, “dan tilde hij mij op. Ik was een jaar of zeven, dus nog niet zo zwaar, maar dan zei moeder: ‘Kijk uit voor je arm’.“

Kees zou nog een jaar leven. In die periode werd hij welswaar verpleegd (ook in Duitsland), maar in zijn verdere leven zou het ene ongemak na het andere volgen. Hij kreeg koudvuur en longontsteking. Antibiotica waren er nog niet dus verzwakte hij steeds meer. Op 15 mei 1941 stierf hij, 24 jaar oud. Het was een enorme klap voor het gezin Zaal.

Dat gezin was overigens een harmonieus gezin, al hadden ze het niet breed. Vader was turfboer. Er werd destijds in en rondom Vinkeveen nog turf gewonnen. Dat was zwaar werk. Vader werkte ook bij tuindersbedrijven. Dat werk was niet veel lichter. Voor de kinderen was doorleren er niet bij. Zo ongeveer vanaf de leeftijd van 13 jaar was het werken geblazen. En toch, een harmonieus gezin.

Het verdriet was groot. “Ik was pas zeven maar herinner me heel veel van toen nog scherp”, vertelt Annie Verlaan-Zaal. “Ik zie hem nog in de kist liggen. Maar bij de begrafenis mocht ik niet aanwezig zijn.”

Dirk Zaal vertelt: “Zijn begrafenis bracht zo ongeveer het hele dorp op de been. Het was een paar kilometer lopen van ons huis naar de begraafplaats, maar langs de hele route was het druk. De kerk zat stampvol.”

Voor Jo, de vriendin van Kees, was het verdriet bijna niet te dragen. Ze zat er helemaal doorheen.

Kees is daarna nooit vergeten, maar er werd vrijwel nooit meer over hem gepraat. Voor vader en moeder Zaal was dat te pijnlijk. Het was niet de bedoeling, dat er kinderen naar Kees zouden worden vernoemde. Maar vader Zaal zou tot op hoge leeftijd zeer regelmatig het graf van zijn oudste zoon bezoeken. En de naam van Kees is genoemd op verschillende oorlogsmonumenten. Bij de onthulling van zulke monumenten was de familie altijd van de partij. Maar over hem praten, dat gebeurde maar zelden.

Ook Jo is Kees nooit vergeten. Ze bleef het gezin Zaal bezoeken en een jongere zus Nelly ging wel eens bij Jo logeren. Annie verteld dat zij door haar werd voorgelezen toen ze een keer difterie had. Later kreeg ze verkering met Tinus en met hem stichtte zij een gezin. Jo zou de nagedachtenis van Kees altijd in ere houden. Nadat Tinus was overleden kwam de foto van Kees weer tevoorschijn. De familie Zaal heeft tot haar dood contact met haar gehouden.

Kees een jonge man met heel veel toekomst nog voor zich werd uiteindelijk een man die jong zou sterven. Zijn enig overgebleven broer en twee zussen willen zijn nagedachtenis blijven eren. Daarom zal het stoffelijk overschot van Kees Zaal binnenkort met militaire eer worden herbegraven op het Militair Ereveld Grebbeberg te Rhenen. Dat verdient hij omdat hij stierf bij de verdediging van zijn vaderland.