Biografie – Geert Tonkens (1905–1944)

Radiohandelaar in Groningen, slachtoffer van een SD-inval op 4 november 1944


Geert Tonkens werd op 20 mei 1905 geboren in Borger, Drenthe, als zoon van Reinder Tonkens en Alberdina Koens. Hij groeide op in een periode waarin de regio sterk veranderde door industrialisatie, moderne techniek en de opkomst van nieuwe communicatiemiddelen. Radio’s, toen nog een relatief nieuw fenomeen, zouden later een centrale rol in zijn professionele leven spelen.

In de jaren vóór de Tweede Wereldoorlog verhuisde Tonkens naar de stad Groningen. Daar vestigde hij zich als radiohandelaar, een beroep dat tijdens de bezetting een bijzondere positie innam. Radio’s en radio-onderdelen vielen onder streng toezicht van de Duitse autoriteiten, omdat illegaal luisteren naar buitenlandse zenders of het bezit van ongemarkeerde toestellen zwaar werd bestraft. Handelaren kwamen daardoor regelmatig in contact met zowel gewone burgers als personen die door de bezetter als verdacht werden beschouwd.

Op 29 december 1941 trad Tonkens in Groningen in het huwelijk met Berendina Pinkster, afkomstig uit Oude Pekela. Het echtpaar woonde in de stad, waar Tonkens zijn handelsactiviteiten voortzette.

Op 4 november 1944 vond in Groningen een inval plaats door leden van de Sicherheitsdienst (SD), waaronder Nederlandse en Duitse medewerkers die destijds opereerden vanuit het Scholtenhuis aan de Grote Markt. Tijdens deze inval werd Geert Tonkens, die zich op dat moment in een woning aan de Parklaan bevond, neergeschoten. Hij overleed ter plaatse of zeer kort na het incident. De omstandigheden worden in diverse naoorlogse bronnen beschreven als een schietpartij tijdens een controle- of aanhoudingssituatie door de SD, een verschijnsel dat in de laatste oorlogsjaren vaker voorkwam.

Tonkens werd 39 jaar oud. Hij liet zijn echtgenote achter.

Zijn overlijden werd geregistreerd in het Overlijdensregister van de gemeente Groningen en hij werd begraven op de Noorderbegraafplaats in Groningen, waar meerdere slachtoffers van de bezettingsjaren rusten. Tonkens wordt in verschillende registers en naslagwerken vermeld als oorlogsslachtoffer.

Zijn naam leeft voort in documentatie rondom de geschiedenis van Groningen tijdens de Tweede Wereldoorlog, onder meer in verband met de activiteiten van de Sicherheitsdienst in de stad en de gebeurtenissen aan de Parklaan op 4 november 1944.