In de jaren dertig werd door het regime van Hitler aan meer dan 6.000 – merendeels niet kapitaalkrachtige – joden toegestaan zich in Nederland te vestigen. De bedoeling: verspreiding van het antisemitisme, want wie zat op zoveel ‘arme sloebers’ te wachten? Met behulp van de Nederlandse overheid en met name joods-filantropische instellingen uit Amerika zorgde het Joodsche Vluchtelingen Comité zo goed en zo kwaad voor hun onderhoud. Tijdens de oorlog zorgde het op initiatief van de kerkgenootschappen opgerichte Comité van Steun voor dit vluchtelingenwerk. Ondanks veel tegenwerking van de Duitsers heeft dit comité tot eind 1942 gefunctioneerd en zes miljoen gulden bijeengebracht en verdeeld. Ongetwijfeld zullen deze ‘vreemdelingen’ door plaatsgenoten zijn opgemerkt en zal men zich misschien hebben afgevraagd: wat doen deze mensen ineens in Meppel? Een bevredigend antwoord zullen ze daar vast niet op hebben gekregen: het was gewoon een van die door de Duitsers genomen maatregelen om joden te pesten. Waar anders was hun gedwongen vertrek van het kustgebied naar het achterland, goed voor? Om deze twaalf joden onder te brengen zal niet eenvoudig geweest zijn, temeer daar ze over het algemeen berooid in Meppel aankwamen. Het Joodsche Vluchtelingen Comité speelde hierbij een belangrijke rol en zorgde voor woonruimte, voeding en zakgeld. Het merendeel werd ondergebracht in panden aan de Heerengracht, de Steenwijkerstraatweg, de Keizersgracht en de Woldstraat. Regelmatig verhuisden zij van het ene pand naar het andere. Zo woonde Fritz Blasbalg in de twee jaar dat hij in Meppel woonde aan het Zuideinde, de Steenwijkerstraatweg, de Keizersgracht en wederom aan de Steenwijkerstraatweg. Naam, Datum komst naar Meppel, Afkomstig uit: Fritz Blasbalg, 16 oktober 1940, Rotterdam Elisabeth Böttigheimer, 16 oktober 1940, Rotterdam Albert, Irma en Henriëtte Frank, 21 oktober 1940, Hilligersberg Henriëtte Grünberg, 11 december 1940, Arnhem* Emma Hellmann, 16 oktober 1940, Rotterdam Siegfried Hellman, 16 oktober 1940, Rotterdam Salomon Rothschild, 16 oktober 1940, Rotterdam Leo Westreich, 18 oktober 1940, Terneuzen Levy Wolff, 16 oktober 1940, Rotterdam Treinle Wechsler, november 1940, Rotterdam * Henriëtte Grünberg vertrok op 17 oktober 1940 vanuit Rotterdam naar Arnhem, maar verhuisde twee maanden later naar Meppel. Fritz Blasbalg kwam geheel berooid uit Duitsland. In Meppel werd hij zo goed als mogelijk door de joodse gemeenschap opgevangen, maar meer dan het allernoodzakelijkste kon men voor hem niet betalen. Zo kwam het dus dat Fritz op zijn afgetrapte leren schoenen met gaten in de zolen door Meppel liep. Joël van de Rhoer (‘De Rieke’) zag dat en stelde voor de schoenen op zijn kosten te verzolen. Fritz was zeer verheugd en dus gingen de schoenen naar de schoenmaker. Toen ze verzoold waren kon hij eindelijk weer eens ‘nette’ schoenen aantrekken en Van de Rhoer dacht: ‘Die is tevreden.’ Integendeel, zo zou blijken, want toen hij aan Blasbalg vroeg wat die van de verzoolde schoenen vond, antwoordde die: ‘’t Is me niet naar wens, want ik ben altijd gewoon mijn schoenen te laten verzolen met kernleder [een uitstekende kwaliteit leer, TR] en dat is nu niet gebeurd.’ Sindsdien wordt het woord ‘kernleder’ bij de familie Van de Rhoer gebruikt als er sprake is van een ‘gotspe’, een onbeschaamde brutaliteit. Met uitzondering van drie personen die Meppel eerder verlieten, bleven de meeste Duits-joodse vluchtelingen tot aan hun deportatie van oktober 1942 in Meppel wonen. Levy Wolff ging naar Dedemsvaart, Emma Hellmann naar Amsterdam en Salomon Rothschild werd opgenomen in psychiatrische inrichting De Joodsche Invalide te Amsterdam. Dat de vlucht uit het hun vijandig gezinde Duitsland niet heeft geholpen blijkt uit onderstaande tabel met overlijdensdata van de buitenlandse joden die op 3 oktober 1942 nog in Meppel aanwezig waren. Achternaam, Vertrek naar werkkamp, Vertrek naar Westerbork, Vertrek uit Westerbork, Datum van overlijden, Plaats van overlijden: Blasbalg, Fritz Jakob David Israël, -, 3 okt. 1942, 19 okt. 1942, 22 okt. 1942, Auschwitz; Böttigheimer, Elisabeth, -, 3 okt. 1942, 31 aug. 1943, 3 sept. 1943, Auschwitz; Frank, Albert, 31 juli 1942 naar Orvelte, 3 okt. 1942, 7 sept. 1943, 10 sept. 1943, Auschwitz; Frank, Irma, -, 3 okt. 1942, -, 30 nov. 1943, Auschwitz; Grünberg, Henriëtte, -, 3 okt. 1942, -, 7 juli 1944, Auschwitz; Grünberg, Elfriede, -, 3 okt. 1942, 30 okt. 1942, 2 nov. 1942, Auschwitz; Hellmann, Siegfried, -, 5 mei 1942, 16 juli 1942, 30 sept. 1942, Auschwitz; Reinheimer, Paul, 17 aug. 1942 naar Linde, 18 aug. 1942, 24 aug. 1942, 30 sept. 1942, Auschwitz; Seligmann, Henriëtte, -, 3 okt. 1942, 7 sept. 1943, 10 sept. 1943, Auschwitz; Wechsler, Treinle, -, 3 okt. 1942, na 31 dec. 1942, 3 nov. 1944, Theresiënstadt; Westreich, Leo Paul, 20 juli 1942 naar Orvelte, In Meppel tot 9 april 1943 gevolgd door Kamp Vught, 4 sept. 1944, 18 okt. 1944, Auschwitz. Sluiten