Einde aan de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië herdacht

Op verschillende erevelden in Nederland, Thailand en Indonesië is op 15 augustus 2025 stilgestaan bij het einde van de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië. Precies 80 jaar na het einde van de oorlog, die daar drie maanden langer duurde dan in Nederland, zijn de Nederlandse oorlogsslachtoffers die er begraven zijn herdacht. Bij elk van de herdenkingen waren honderden mensen aanwezig.

Nationaal Ereveld Loenen

Op Nationaal Ereveld Loenen bij Apeldoorn kwamen zo'n 200 mensen bijeen om het einde van de Japanse bezetting te herdenken. De herdenking vond plaats bij de zeven Indische kruizen op het ereveld, die sinds 2017 de verbinding vormen tussen Nederland en de zeven Nederlandse erevelden in Indonesië. Tijdens de ceremonie spraken onder meer nabestaanden van Ernst Haighton, begraven op Nederlands Ereveld Menteng Pulo. Zij legden ook de melatikrans, die bestaat uit vilten melati gemaakt door mensen uit heel Nederland. Door andere nabestaanden en aanwezigen werd een groot aantal zonnebloemen bij de kruizen gelegd.

Burgemeester Ton Heerts van Apeldoorn benoemde hoe verhalen over de oorlog in voormalig koloniale Nederlands-Indië vaak niet verteld werden. En ook hoe ongastvrij Indische Nederlanders in het naoorlogse Nederland werden ontvangen, na al dan niet gedwongen repatriëring. “Langzamerhand leren we onze geschiedenis te zien vanuit verschillende perspectieven. Maar afgerond is het maatschappelijke debat over deze periode in de Nederlandse geschiedenis nog niet. Daarom is het extra belangrijk om samen te blijven herdenken op 15 augustus, als één land. Met oor voor de verschillende verhalen. Met een uitgestoken hand naar hen die nog zwijgen.”

Kanchanaburi War Cemetery

Ook tijdens de officiële Nederlandse herdenking in Thailand, gehouden op de Kanchanaburi War Cemetery, hadden nabestaanden een rol. Marian Kruithof vertelde er over haar oom, die op deze begraafplaats zijn laatste rustplaats heeft. De herdenking, die is georganiseerd door de Nederlandse ambassade in Thailand, had het thema Moge 'nooit meer' doorklinken tot in de eeuwigheid.

Na de ceremonie op Kanchanaburi werd ook nog een bezoek gebracht aan de Chungkai War Cemetery. Op beide begraafplaatsen ligt een groot aantal Nederlandse slachtoffers van de aanleg van de beruchte Biam-Siamspoorweg.

Nederlandse erevelden in Indonesië

In Indonesië vond de officiële Nederlandse herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog plaats op Nederlands Ereveld Menteng Pulo in Jakarta. Herdenkingen waren er ook op de Nederlandse erevelden Kembang Kuning, Pandu en Leuwigajah. Deze zijn georganiseerd door de Nederlandse defensieattaché in Jakarta, in nauwe samenwerking met de Oorlogsgravenstichting. Op de overige drie erevelden, Ancol, Candi en Kalibanteng, werden kransen gelegd namens de Stichting Nationale Herdenking 15 augustus 1945 en de Oorlogsgravenstichting.

Met als overkoepelende thema Leren van het verleden om de toekomst te behouden stonden de herdenkingen in het teken van verdriet, verzoening en voorkomen van toekomstig conflict. Er waren onder meer verhalen van slachtoffers, gedichten en muziek te horen. Op Nederlands Ereveld Menteng Pulo was, naast de defensieattachés van de geallieerde landen, bovendien op uitnodiging van de Nederlandse defensieattaché voor het eerst een vertegenwoordiger van de Japanse defensieattaché aanwezig.

In de opmaat naar 80 jaar vrijheid hebben wij als Oorlogsgravenstichting hierover gesproken met nabestaanden die een bezoek brachten aan de Nederlandse erevelden in Indonesië. Is dit het juiste moment om voor het eerst een Japanse afgevaardigde uit te nodigen bij een Nederlandse herdenking? Veel nabestaanden vonden daar de tijd rijp voor. Bovendien zijn we, net zoals veel mensen, bezorgd over de huidige situatie in de wereld. Door samen te herdenken, samen te luisteren naar de verhalen van de slachtoffers, hopen we te hebben bijgedragen aan een vreedzamere toekomst. Maar de Oorlogsgravenstichting begrijpt door alle gesprekken ook maar al te goed dat voor sommige nabestaanden de aanwezigheid van een Japanse afgevaardigde pijnlijk is. Het verdriet om het verlies blijft 80 jaar later voor veel mensen onverminderd groot.

Herdenken nu en in de toekomst

De Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië was lang onderbelicht. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor dit deel van de geschiedenis. En als Oorlogsgravenstichting blijven we graag met de nabestaanden van oorlogsslachtoffers van gedachten wisselen over hoe we deze oorlog nu en in de toekomst kunnen herdenken. We nodigen u uit uw gedachten te delen door contact met ons op te nemen.