Kranji War Cemetery te Singapore

Nederlandse oorlogsslachtoffers begraven op Kranji War Cementry in Singapore

Op ruim 10.000 kilometer van Nederland liggen 20 Nederlanders begraven op Kranji War Memorial in Singapore. Hun graven vertellen een verhaal dat zich uitstrekt van Nederlands, de Indonesische archipel tot Birma, Vietnam en uiteindelijk Singapore.

Achttien van hen dienden bij het Koninklijk Nederlands Indische Leger (KNIL). Zij kwamen uit verschillende delen van het toenmalige Nederlands-Indië, onder meer uit Malang, Surabaya, Atjeh, Medan en Bandung, terwijl anderen in Nederland waren geboren. Sommigen waren beroepsmilitair, anderen burgers die waren opgeroepen voor de Landstorm. Zo werkte een van hen op een rubberplantage en was een ander landbouwer. Van twee van de mannen weten we dat zij de Middelbare Koloniale Landbouwschool in Deventer hadden gevolgd. Hun rangen liepen uiteen van soldaat 2e en 1e klassen tot kanonnier 1e
klasse, korporaal, sergeant en zelfs kapitein. Sommigen waren vanuit Nederland naar de archipel vertrokken om in dienst te treden bij het KNIL en daar hun toekomst op te bouwen.

Na de capitulatie van Nederlands-Indië op 9 maart 1942 werden zij krijgsgevangenen van het Japanse leger. Vanuit verschillende kampen op Java en Sumatra werden deze mannen tussen september 1942 en februari 1943 overgebracht naar het centrale verzamelkamp bij het toenmalige Batavia, het zogenoemde Cycle Camp. Vandaar volgende transport onder erbarmelijke omstandigheden per schip via Singapore naar Rangoon in Birma (het huidige Myanmar). Vanuit de gevangenis in Moulmein gingen zij te voet naar Thanbyuzayat en vervolgens naar diverse werkkampen aan het Birmese deel van de beruchte Birma-Siam spoorlijn.

Daar werden zij ingezet bij de aanleg van deze 415 kilometer lange spoorlijn door de Birmese en Thaise jungle, onder onmenselijke omstandigheden, geteisterd door uitputting, ondervoeding, mishandeling en ziekte. Velen liepen ernstige gezondheidsproblemen op als gevolg van de ontberingen. Na voltooiing van de spoorlijn in oktober 1943, werd een groep krijgsgevangenen over land naar Saigon vervoerd, met het doel hen vandaar per zogenoemde ‘hellship’ naar Japan te transporteren voor dwangarbeid in mijnen en andere zware industrieën. Door bombardementen en gevechten op zee konden deze transporten niet doorgaan. Achttien van hen werd Saigon uiteindelijk hun aan laatste rustplaats. Omdat de graven daar na de oorlog niet goed werden onderhouden, zijn zij begin jaren 50 herbegraven in Singapore. Het merendeel overleed aan ziekten die zij hadden opgelopen tijdens jun gevangenschap en het zware werk aan de spoorlijn; anderen kwamen om door ongelukken of vijandelijkheden in Vietnam.

Naast deze achttien KNIL-militaire rust op Kanji ook een matroos van de Koninklijke Marine. Bovendien ligt er een Nederlandse militair begraven die in 1954 in Singapore overleed op de terugweg vanuit Korea. Samen vormen deze twintig graven een stille getuigenis van een wereldwijde oorlog, waarin Nederlandse militairen en burgers uit alle windstreken van het Koninkrijk betrokken waren. Hun levens en omzwervingen verbinden Nederlands, Indonesië, Myanmar, Vietnam en Singapore.

Bron: Eline Leussink - Februari 2026